Pandemia-grypy

Pandemia = epidemia o zasięgu światowym.

• Pandemie wywoływane są przez „nowe” wirusy grypy typu A
• Wirusy pandemiczne są obcymi szczepami z rezerwuaru zwierzęcego (przełamanie bariery międzygatunkowej, przeskok antygenowy).
• Normalne warianty dryfu antygenowego wirusów krążą w populacji ludzkiej i powodują normalne epidemie.
• Największa pandemia XX wieku: w latach 1918-29 grypa hiszpanka (A-H1N1).
• Liczba zgonów na całym świecie spowodowanych przez hiszpankę jest szacowana na 40 do 50 milionów, większość z nich stanowili młodzi ludzie umierający z powodu pierwotnego wirusowego zapalenia płuc.
• Inne pandemie, o łagodniejszym przebiegu:
  
  • 1957 (A-H2N2)
  • 1968 (A-H3N2)
  • 1977 (A-H1N1)

"Hiszpanka"

W roku 1918 straszna plaga spadła na ludzkość: Pierwsze udokumentowane przypadki tej śmiertelnej choroby układu oddechowego wystąpiły w Stanach Zjednoczonych w marcu 1918 roku i w miastach portowych Francji, Hiszpanii i Włoch w kwietniu 1918. Ludzie nazywali ją „hiszpanką”. W ciągu 10 miesięcy choroba objęła cały świat, a następnie tych, którzy uniknęli pierwszej fali uderzyła druga (1918-19) i trzecia (1919-20). Żniwo śmierci było przerażające: nowy podręcznik na temat grypy (1998), jako wartości realistyczne, podaje 40 do 50 milionów zgonów.

Ofiarami tej pandemii były nie tylko osoby starsze i przewlekle chore, ale szczególnie młodzi, zdrowi dorośli w wieku 20 do 40 lat. Klinicznie choroba rozpoczynała się jak normalna choroba grypopodobna (ChGP) z nagłym pojawieniem się objawów ze strony układu oddechowego i ogólnoustrojowych. Większość pacjentów wyzdrowiała, ale wielu rozwinęło wtórne bakteryjne zapalenie płuc, dla którego nie było jeszcze możliwości leczenia antybiotykami. Co więcej, występowało również rzadkie pierwotne wirusowe zapalenie płuc wywołane bezpośrednio przez wirusa (opis kliniczny patrz ramka poniżej).

Pierwotne wirusowe zapalenie płuc w czasie epidemii „hiszpanki” (1918-20)

„Widoczne były objawy ... skrócenia oddechu i występowania mahoniowych kropek wokół ust, które rozszerzały się i zlewały w fiołkową sinicę, aż do chwili, gdy człowieka białego nie można było odróżnić od kolorowego.” Od wielu pacjentów czuć było charakterystyczny odór. Z narastaniem sinicy pacjenci zaczynali łapać oddech; z ust wydobywała się krwista piana; zaczynali majaczyć, a zgon następował przez uduszenie: z zesztywnieniem pośmiertnym. Z ust i nosa wypływał nagle krwawy płyn. Czas od przyjęcia do szpitala do zgonu wynosił od kilku godzin do 2-3 dni.” (z Potter CW: Chronicle of Influenza Pandemics. w: Textbook of Influenza (red. Nicholson KG, Webster RG, Hay AJ) Oxford 1998, str.9)

W roku 1918 miał miejsce przeskok antygenowy (ang. antigenic shift), ponieważ obce szczepy z rezerwuaru zwierzęcego przełamały barierę międzygatunkową i zakażały ludzi wywołując pandemię. Pomimo wielu badań, nie można dokładnie przewidzieć nowej pandemii. Należy być przygotowanym na pojawienie się całkowicie nowego wirusa w każdym momencie.

Jak widać na rycinie, podtyp A-H1N1 całkowicie zniknął z pojawieniem się podtypu A-H2N2 w roku 1957, podobnie jak podtyp A-H2N2 w roku 1968 po pojawieniu się podtypu A-H3N2. W roku 1977 wirus podtypu A-H1N1, który był blisko spokrewniony z wirusami krążącymi w latach 1947 i 1956 powtórnie pojawił się w populacji (grypa rosyjska) bez zastąpienia krążących wariantów "dryfowych" podtypu A-H3N2. W roku 2001 krążą jednocześnie warianty "dryfowe" dwóch różnych podtypów wirusa grypy (A-H1N1 i A-H3N2). Te dwa podtypy wirusa A znajdują się w zalecanych obecnie szczepionkach przeciw grypie.

Przeczytaj więcej: